Мерзімі өткен төлем: кредиттік портфельдің үздік сапасымен ҚР ЕДБ үздік бестікке бір ғана қазақстандық қаржы институты және шетелдік қатысуымен төрт банк кірді

2024 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша төлем мерзімі 90 күннен асатын кредиттер ҚР ЕДБ-де 987,7 млрд теңгені немесе жиынтық несие портфелінің 3,1%-ын құрады. Соңғы жылдары біз 90 күннен (NPL 90+) астам кешіктірілген қарыздар үлесін азайту бойынша қолайлы динамиканы көріп отырмыз. Мәселен, өткен жылдың ұқсас кезеңінде олардың үлесі 3,3%, 2021 жылы — 4,8%, ал 2015–2020 жылдары көрсеткіш 8%–10% аралығында өзгерді.

Сонымен қатар, 2015 жылға дейін жағдай өте сыни болғанын еске саламыз: NPL 90+ үлесі 25%–32% шегінде сақталды. Төмендегі графиктер динамикадағы жағдайды анық көрсетеді.

Осылайша, біз жағдайдың жоспарлы жақсарғанын көріп отырмыз, бұл банк секторының тұрақтанғанын және оның нығайғанын көрсетеді.

Алайда, жеке банктер тұрғысынан жағдай біркелкі емес. Біз қай банктердің кредиттік портфельдің ең жақсы сапасы бар екенін көруді шештік.

Төлем мерзімі 90 күннен асатын кредиттердің ең аз үлесі Отбасы банкінде байқалады: тек 0,1% — сектордағы абсолютті ең төменгі көрсеткіш. Естеріңізге сала кетейік: банк тұрғын үй-құрылыс жинақ жүйесін іске асырады және тек қана тұрғын үй қарыздарын береді. Айта кету керек, банк үшін «жаман» кредиттердің мұндай шамалы салмағы тұрақты көрсеткіш болып табылады. Отбасы банкінің мерзімі дәстүрлі түрде минималды: он жыл ішінде қаржы институтының несие портфеліндегі NPL 90+ үлесі 1%-дан аспады. Бұл банк сараптамасының жоғары деңгейі және тәуекелге бағдарланған қызметтің қалыптасқан жүйесі туралы айтады. Отбасы банкінің активтері мен кредиттік портфелінің сапасын халықаралық рейтингтік агенттіктер де бағалады. Мәселен, мысалы, Fitch кредиттік портфелінің жоғары сапасын атап өтті: «Отбасы банкінің құнсызданған кредиттерінің көрсеткіші тарихи төмен деңгейде, бұл қарыз берудің барабар стандарттарымен расталады».

90 күннен астам кешіктірілген төлемдермен кредиттердің ең аз үлесі бойынша екінші орында Al Hilal ислам банкі орналасқан: 0,3%. Бұл банк негізінен заңды тұлғалармен жұмыс істейді және шариғат заңдарына негізделген қарыз беруге мұқият қарайды.

Altyn Bank несие портфелінің сапасы бойынша үштік көшбасшы қатарын жабады: 0,9%. Үздік бестікке Шинхан Банк Қазақстан (1%) және КЗИ Банк (1,2%) сияқты шетелдік мекемелердің еншілес банктері кірді.

Осылайша, кредиттік портфельдің үздік сапасымен ҚР ЕДБ бестігіне бір ғана қазақстандық банк және шетелдік қатысуымен төрт банк кірді.

Бұл ретте сегіз қазақстандық банктің NPL 90+ үлесі сектор бойынша орташа деңгейден артық. Жағдай төмендегі инфографикада толығырақ көрсетілген.